home    reizen    going local    fotografie op reis    persoonlijk    over Jenny         
reizen   going local   fotografie   persoonlijk
europa   azië   afrika   amerika
 
 
Laatste Update:
11/12/2019

Wat is een histogram en hoe gebruik je het?

Camera's worden steeds slimmer. Foto's worden vaker niet dan wel goed belicht. Totdat de omstandigheden moeilijker worden, dan is het fijn als je je camera kunt controleren of de regie overneemt door alles handmatig in te stellen. Het histogram helpt daarbij. Wat is een histogram en hoe gebruik je het?

fotografietips foto
Het is soms lastig om in het veld een foto te beoordelen

De valkuil: vertrouw niet op het display van de camera

Terwijl de zon steeds verder achter de horizon verdwijnt, schiet ik in een recordtempo foto’s van het blauwe kwartier. De paar minuten dat de lucht knalblauw is en de lampen aan springen is de stad op zijn mooist. Op het display zien de foto’s er geweldig uit, thuis ben ik toch ietwat teleurgesteld: de foto’s zijn aan de donkere kant. Hoe kun je dit voorkomen?

Schijn bedriegt. Het display van je camera houdt geen rekening met het omgevingslicht. In een donkere ruimte oogt je display te helder, in de felle zon oogt het display te donker. Op zo’n moment is het onmogelijk te beoordelen of een foto correct belicht is of dat je iets aan moet passen in de belichtingsdriehoek. Het is een veel gemaakte beginnersfout (en niet alleen van beginners!) om het display blindelings te vertrouwen.

Het alternatief is simpel: kijk naar het histogram en controleer de belichting van je foto.

histogram fotografie

Het histogram: een diagram voor de belichting

Veel camera’s beschikken tegenwoordig over een histogram op het schermpje. Super handig! Dit diagram helpt je om te beoordelen of de foto binnen de grenzen van de camera belicht is.

Het histogram is een diagram dat de belichting van een foto weergeeft. De horizontale as van het histogram geeft de hoeveelheid licht weer. Donkere partijen zijn zichtbaar aan de linkerkant van het diagram, lichte partijen zijn zichtbaar aan de rechterkant van het diagram. Zit je histogram mooi in het midden? Gefeliciteerd, je foto goed belicht! Meestal werkt de lichtmeter van je camera zo goed, dat de belichting gewoon goed is bij normale lichtomstandigheden.

Bij tegenlicht, grote contrasten en hard licht heb je grotere kans op overbelichting of onderbelichting. Bij overbelichting kruipt de foto omhoog tegen de rechterkant van het histogram, bij onderbelichting juist tegen de linkerkant van het histogram.

Hieronder zie je een voorbeeld van een correct belichte foto met het bijbehorende histogram.

histogram fotografie belichting
Een foto met een normale belichting: het histogram zit mooi in het midden

Het histogram van een overbelichte foto

Op bewolkte dagen is de lucht vaak bijna egaal wit – ook op de foto. Het is lastig om structuur in de lucht te krijgen, vaak kom je niet verder dan een wit vlak. Veel pixels zullen 100% wit zijn zonder enige nuance.

Wanneer je naar het histogram van een overbelichte foto kijkt zie je een piek aan de rechterkant van het diagram. Valt die piek nog binnen het histogram? Dan is er niks aan de hand. Soms ligt een deel van de piek echter buiten het histogram, dit wordt ook wel ‘clipping’ genoemd. Er is zo veel licht op de sensor van de camera gevallen, dat deze niet goed kan registreren hoeveel licht er is. Je krijgt een uitgebeten vlak. Afhankelijk van je camera instellingen knippert dit witte vlak, je ziet zo in één oogopslag dat je foto overbelicht is.

overbelicht foto
De lucht van deze foto is veel te licht. Er gaat informatie verloren

Je foto is overbelicht, wat dan?

Met de belichtingscompensatieknop van je camera kun je je foto een heel klein beetje onderbelichten. Je ziet dan dat het histogram naar links verschuift. Zo valt de hele foto binnen het histogram en is de belichting correct.

Het histogram van onderbelichte foto

Ik weet het nog goed, de eerste keer dat ik het noorderlicht in Noorwegen zag. De adrenaline raasde door mijn lijf en ik wilde fantastische foto’s maken om deze fantastische herinnering vast te leggen. In mijn enthousiasme vergat ik het histogram te checken. Wat was ik achteraf teleurgesteld!

Wanneer ik naar het histogram van de desbetreffende foto zou hebben gekeken, dan zou ik hebben gezien dat het histogram veel te ver naar links lag. Veel pixels waren 100% zwart zonder enige nuance. Ik had echt een langere sluitertijd of een hogere iso moeten gebruiken.

De desbetreffende foto heb ik in de nawerking enigszins kunnen redden, al heeft de foto meer ruis dan nodig was.

histogram fotografie onderbelicht
Het histogram heeft een grote piek aan de linkerkant, de foto is (te) donker

Corrigeren van een histogram: RAW versus JPEG

Binnen bepaalde grenzen kun je je foto met die verkeerd belicht is herstellen in Photoshop of Lightroom. Inderdaad, binnen bepaalde grenzen. Signaal wat er niet is, zal ook niet terugkomen tijdens het nabewerken van foto’s. Zeker ‘clipping’ en overbelichte partijen zijn funest.

Schiet je foto’s in RAW? Dat is fijn. Het dynamisch bereik van een foto in RAW is groter dan het bereik van een foto in JPEG. Dat betekent concreet dat de camera meer informatie heeft opgeslagen dan het histogram laat zien en dat er meer te redden valt!

Expose to the right

Bewerk je standaard je foto’s in Lightroom? Probeer dan je histogram zo veel mogelijk naar rechts te schuiven, zodat je nét geen overbelichte foto’s hebt. Je kunt een foto zonder clipping ongestraft donkerder maken. Wanneer je een te donkere foto echter lichter maakt zul je altijd ruis toevoegen aan je foto’s. Dit komt doordat je sensor gevoeliger is voor lichte kleuren. Wanneer de foto vooral de rechterkant van het histogram vult, kan de software in de camera beter omgaan met het signaal. Zo krijg je minder ruis en meer details en daardoor betere foto's.

Moet het histogram altijd in het midden?

Tot slot wil ik een misconcept uit de weg helpen. Het histogram hóeft dus niet altijd in het midden te zitten!

Wanneer je een 'gemiddelde' foto hebt komt het histogram in het midden uit. Maar als je lekker op wintersport bent, dan heb je veel lichte partijen in je foto. Het histogram moet dan juist een beetje naar rechts eindigen, want anders lijkt de sneeuw op de foto te grijs en te grauw.

overbelicht sneeuw
Links: normale belichting door de camera; rechts: de foto is bewust wat lichter gemaakt

Maak je een foto in het donker of een foto van een donker voorwerp? Grote kans dat het histogram van de foto meer naar links schuift. En ook dat is helemaal prima!

Het histogram van een foto is een handig hulpmiddel, het is geen wet.

Ik probeer altijd naar het histogram te kijken. Ik hoop dat ik je een beetje heb kunnen overtuigen waarom het histogram echt handig is!

Meer lezen?

Content Copyright © 2003 - 2019 Jenny Smit.      Privacy en Disclaimer      Samenwerkingen     Website by Web Chemistry
Content Copyright © 2003 - 2019 Jenny Smit.
Privacy en Disclaimer
Samenwerkingen
Website by Web Chemistry