home    reizen    going local    fotografie op reis    travel movies    persoonlijk    over Jenny         
reizen   going local   fotografie   persoonlijk
europa   azië   afrika   amerika
 
 
Laatste Update:
14/12/2018

Ethische dilemma's: portretfotografie op reis

Aan het begin van iedere maand verschijnen er fotografietips op IkReis. Wil jij tips over een bepaald onderwerp? Laat dan een reactie achter of stuur me een mailtje. Deze maand: ethische dilemma's voor portretfotografie op reis.

De fotografietips van deze maand is anders dan anders. Ik wil even geen aandacht besteden aan camera-instellingen die leiden tot betere foto's, maar aan dilemma's waar bijna elke fotograaf vroeg of laat tegenaan loopt. Hoe ver mag je gaan als fotograaf voor een goede foto?

portretfotografie tibet
Op de foto na het ontvangen van een aalmoes

Dilemma: betaal je voor een foto?

'Wanneer je betaalt voor een foto krijg je het verwijt dat je betaalt, als je niet betaalt buit je mensen uit'.

Een inspirerende quote van fotograaf Steve McCurry. Het fotograferen van mensen op reis zorgt voor een ethisch dilemma. Op veel plekken zijn mensen die voor een paar cent op de foto willen. Vaak gehuld in lokale klederdracht, wachten zij op fotograferende toeristen die soms met busladingen vol aangevoerd worden.

Mensen staan in de rij om te poseren met 'de local met de geit'. Als je er over nadenkt, is dit best een rare situatie.

Mijn keus: ja, ik betaal (soms) om te fotograferen op reis

portetfotografie peru
Poseren met een alpaca

Ik werk omdat ik mijn werk leuk vind, maar ik wil ook mijn hypotheek betalen. Ik verzamel geen koelkastmagneten en andere souvenirs, ik heb liever een mooie foto als aandenken. De verkoper loopt daardoor potentiële inkomsten mis, ik koop immers niks. Ik zie het bijna als mijn plicht hem te compenseren: het levert mij een mooie foto op, en de verkoper een zakcentje. Win-win.

Dilemma: stiekem foto's maken of toestemming vragen?

In Laos loopt een rij monniken op zoek naar een alm. In Indonesië werkt een vrouw op de sawa. Moet je ze storen in hun bezigheden en toestemming vragen voor een foto? Moet je het serene moment verstoren?

Mijn keus: ik maak soms 'stiekem' foto's. 

Wanneer mensen op een afstandje staan, en ik niet makkelijk toestemming kan vragen, maak ik ongevraagd een foto. Dit is trouwens niet bepaald stiekem, ik zal me NOOIT verdekt opstellen en naar mensen 'sluipen' om een kiekje te maken. Ik sta open en bloot in het zicht, mét camera.

En merk ik dat iemand niet op de foto wilt? Dan zal ik dat niet doen. Ik wil mooie plaatjes, maar geen mensen kwetsen. Respect is belangrijk.

portetfotografie bali
De bruiloft van Sri. Ze wist dat ik naast haar stond, maar ze schonk geen aandacht aan me.

Dilemma: laat je mensen voor je poseren?

Nieuwsfoto's zijn niet geënsceneerd. De fotograaf vangt het moment zoals het is, en creëert geen eigen waarheid. Portretfotografie is een kunstvorm, er zijn geen ongeschreven regels. Reisfotograaf Jimmy Nelson zet mensen in de gewenste positie. Veel foto's zijn niet spontaan, al lijkt dat wel zo.

Mijn keus: ik laat zelden mensen poseren. 

Ik laat mensen niet poseren. Dat betekent niet dat ik iemand ongevraagd een camera onder zijn neus duw: integendeel. Vaak vraag ik via oogcontact of ik een foto mag maken. De eerste paar foto's zijn gemaakt en geposeerd, maar als ik de eerste foto laat zien is het ijs vaak gebroken. Het model ontspant, vergeet de camera en ik kan alsnog spontane foto's maken.

Deze aanpak duurt wat langer, maar het is zo fijn om contact met iemand te maken!

portretten syrie
Dit meisje in Syrië had even tijd nodig voor ze naar de camera lachte

Dilemma: stuur je foto's op naar je model of niet?

Niet iedereen heeft een camera of zelfs een telefoon met camera tot zijn beschikking. Voor sommige mensen is het écht bijzonder dat ze op de foto staan. Hoe leuk is het dan dat je een foto op stuurt?

Mijn keus: shame on me, ik ben heel slecht in het opsturen van foto's. Ik weet dan van mezelf, daarom beloof ik het bijna nooit.

Wanneer ik spontane foto's maak van (tijdelijke) reisgenoten, geef ik vaak een visitekaartje. Ze mogen me mailen voor een foto. Vaak hoor je daarna niks meer, ik ben niet de enige die een beetje laks is :) 

Wanneer je een foto maakt van locals ligt dit natuurlijk wat moeilijker. Eigenlijk zou ik voor deze momenten een polaroidcamera mee moeten nemen.

portretfotografie oezbekistan
Wachten totdat ze haar mooi gouden tand laat zien

Dilemma: ben je toeschouwer of deelnemer?

'Armoede in Sudan, begin jaren '90. Een jong meisje ligt op de grond, misschien is ze wel stervende. Op een afstandje staat een gier, wachtend op haar dood.'

Fotograaf Kevin Chartner stond er bij en maakte een iconische foto. Hij greep niet in. Later voelde hij zich heel schuldig hierover, en aantal maanden later pleegde de fotograaf zelfmoord.

Mijn keus: IK WEET HET NIET!

De situatie van Chartner is een heftig voorbeeld van de rol die je als fotograaf kan aannemen. Maar de vraag of je als fotograaf toeschouwer bent of deelneemt kun je jezelf regelmatig stellen. Bij elk contact beïnvloed je het beeld en de situatie. Bewust of onbewust.

portretfotografie bali
Met mijn leerlingen op Bali

Dilemma: zet je foto's online of niet?

Mediawijsheid is nog niet bij iedereen ingeburgerd, ook in Nederland niet. Kun je het maken om die mooie foto van dat schattige meisje uit Tibet online zetten? Mogen de mooie ogen van de vrouw uit Oezbekistan online?

Wettelijk gezien mag je foto's die gemaakt zijn in openbare ruimtes (in de meeste landen) online zetten. In dat opzicht is er geen bezwaar. Maar wat is wijs?

Mijn keus: ja. Ik plaats foto's van andere mensen (en mezelf) online. 

Ik ben een reisblogger en pleit voor persvrijheid. Wél kijk ik bij elke foto of deze acceptabel is. Mijn blog is geen wall of shame, ik wil mijn lezers meenemen naar een bestemming en portretfotografie maakt door deel van uit.

Foto's waar mensen raar op staan, of foto's van mensen (en kinderen) in bijvoorbeeld badkleding, plaats ik niet. Daar zou zelf ook niet blij van woorden.

portretfotografie iram
Portretfotografie in Iran

Nu ben ik natuurlijk heel benieuwd naar meningen van lezer. Tegen welke dilemma's voor portretfotografie op reis loopt jij aan?

Meer lezen?

Content Copyright © 2003 - 2018 Jenny Smit.      Privacy en Disclaimer      Samenwerkingen     Website by Web Chemistry
Content Copyright © 2003 - 2018 Jenny Smit.
Privacy en Disclaimer
Samenwerkingen
Website by Web Chemistry