home    reizen    going local    fotografie op reis    travel movies    persoonlijk    over Jenny         
reizen   going local   fotografie   persoonlijk
europa   azië   afrika   amerika
 
 
Laatste Update:
14/12/2018

Fotografie en auteursrecht

Het zal niemand ontgaan zijn dat ik van het maken van portretten houd. Ontmoetingen met de lokale bevolking maken mijn reis compleet. Bijna alle geportretteerden weten dat ze op de foto staan. Ze weten niet allemaal dat ze online staan. Mag je zomaar foto's van anderen online zetten?

Fortografie en rechten: portretrecht versus auteursrecht

Portretrecht

Een aantal jaar geleden paste Facebook zijn voorwaarden aan. Tegenwoordig kunnen jouw foto's ingezet worden voor advertentiedoeleinden. Er ontstond (tijdelijk) een hoop ophef en mensen gingen nadenken over hun privacy en portretrecht.

portretrecht bedoeienenvrouw
De gesluierde dame heeft wellicht portretrecht, IkReis heeft auteursrecht

"Wie op een foto afgebeeld staat, kan zich soms beroepen op het zogenaamde portretrecht. Dat houdt in dat in sommige gevallen de foto niet mag worden gepubliceerd zonder de toestemming van degene die op de foto staat. - auteursrecht.nl

Foto's waar je herkenbaar op staat, mogen in de meeste gevallen gepubliceerd worden. Een rechter kan dit verbieden, indien de geportretteerde er 'redelijk belang' bij heeft. Dit belang moet zwaarder wegen dan vrijheid van meningsuiting van de plaatser. Het afdwingen van portretrecht is lastig, vooral wanneer de foto gemaakt is in een openbare ruimte.

Het publiceren van een portret vraagt een stukje verantwoordelijkheid van diegene die de foto plaatst. Als blogger en fotograaf vind ik dat je ALTIJD respect moet hebben voor de geportretteerde. Als iemand bezwaar maakt tegen een foto op deze blog, zal de foto in overleg offline gehaald worden.

"Tijdens een persreis naar Jordanië was ik duidelijk naar mijn reisgenoten/mede-bloggers: ik wil niet in bikini online. Niet omdat ik preuts ben, maar omdat ik voor de klas sta en het niet passend vindt om half naakt op internet te belanden."

Auteursrecht (copyright)

"Auteursrecht is het recht van de maker of een eventuele rechtverkrijgende van een werk van literatuur, wetenschap of kunst om te bepalen hoe, waar en wanneer zijn werk wordt openbaar gemaakt of verveelvoudigd. ... Men hoeft niets te deponeren of te registreren." - Wikipedia

Als maker van de foto ligt het auteursrecht meestal bij jou. Je hoeft geen logo's te plaatsen of je foto ergens te registreren om copyright te claimen. Je kunt eventueel  in de metadata IPTC vastleggen dat je de maker van een foto bent. Je kunt zelfs contactgegevens toevoegen. Maar ook zonder deze stappen heb je auteursrecht. Dit auteursrecht is niet overdraagbaar.

metadata iptc
Via Ctrl+shift+alt+I krijg je in Photoshop de metadata IPTC te zien en kun je copyright inbedden

Het (online) gebruik van foto's van anderen zonder schriftelijke toestemming vooraf is diefstal en not done.

"Ja maar, de foto komt uit Google/van pinteres/ik weer niet van wie hij is." 

Dat kan, dat betekent dat je die foto niet mag gebruiken.

"Ja maar, het is met naamsvermelding." 
"Ik verdien geen geld met mijn blog. Waarom moet ik dan toch 900 euro betalen voor een foto die ik gebruikt heb?"

Nee, andermans foto's plaatsen mag ook niet met naamsvermelding en zonder commerciële doeleinden. Op Miss legal vind je meer informatie over foto's gebruiken met bronvermelding.

Wil je controleren of iemand jouw afbeelding onrechtmatig gebruikt? Dit kan bijvoorbeeld via Google Image Search of CopyTrack.

Rechtenvrije foto's

Rechtenvrije foto's: Stockfoto's en beeldbanken

Wil je gratis rechtenvrije foto's gebruiken? Maak gebruik van stockfoto's! Kijk eens op websites als Pixabay en Pexels. Foto's die op Flickr geplaatst worden met een creative common licentie kun je gebruiken onder specifieke voorwaarden.

Je kan natuurlijk ook foto's voor je publicatie zelf maken of een fotograaf inhuren. Je hebt dan gegarandeerd originele foto's.

fotografie rechten
Maak gewoon je eigen foto's ;)

Misbruik van foto's: en nu?

Wat te doen bij diefstal van je foto?

Diefstal van je foto's kun je bijna niet voorkomen. Wanneer je foto's in een lage resolutie online plaatst, is de kans kleiner dat iemand er mee aan de haal gaat. Een logo in/door je foto maakt misschien de drempel om een foto (stiekem) te delen groter, maar iemand die kwaad wil kan het logo wegwerken.

Wanneer iemand je foto onterecht gebruikt, kun je een vordering sturen. (Geen factuur, want dan heb je een overeenkomst.) De hoogte van het te claimen bedrag hangt onder andere af van de plek waar de foto geplaatst is en de oplage.

Lees meer over auteursrecht en copyright.

Misbruik op sociale media

Misschien ken je ze wel: plaatjes van mensen die 'anders' zijn. Die volgens bepaalde standaards 'lelijk' zijn. Mensen van vlees en bloed met zogenaamd grappig spreuken (memes) of clickbaites en het verzoek om iemand te taggen.

DAT KAN NIET. Dat is niet grappig.

"Een leerling maakte stiekem een foto van mij en deelde deze op Instagram. Dat gaf een onveilig gevoel. In mijn lessen wil ik leerlingen iets leren. Om dat te bereiken creëer ik bepaalde randvoorwaarden. Eentje daarvan is een veilig leeromgeving. Veilig voor mijn leerlingen, maar zeker ook veilig voor mezelf. Er rees de vraag bij mij en mijn collega's: hoe kunnen we leerlingen vertrouwen? Hoe kunnen we onze lessen goed blijven geven?"

"Onder een foto op Instagram zijn kwetsende opmerkingen gemaakt over mijn gezondheid. Misschien grappig bedoeld, maar ik ben daar geraakt waar het mij het meeste pijn deed. En dat is niet fijn. Mensen realiseren zich vaak niet wat de impact van geschreven woorden en online pesten is."

jenny in aqaba

Rechten en grenzen: online bewustzijn

Wees bewust dat foto's onrechtmatig gebruikt kunnen worden. Foto's van mooie landschappen, maar ook foto's van jezelf. Foto's niet online delen is de enige manier om misbruik tegen te gaan. Wees voorzichtig en selectief wat je online zet. Misschien is die dronken foto nu heel grappig, maar is dat over vijf jaar tijdens die belangrijke sollicitatie nog steeds zo?

Stel grenzen voor jezelf. Stel vooral grenzen voor je kinderen. Het plaatsen van een onschuldige peuter, die naakt in een badje plonst, kan vergaande gevolgen hebben. Niet alles hoeft online gedeeld te worden, echt niet.

Mocht je het nog niet gedaan hebben: je kunt je Facebook, Twitter en Instagram profielen zo instellen, dat deze niet voor iedereen toegankelijk zijn. Mijn privé profiel op Facebook is afgeschermd, terwijl ik het juist leuk vind wanneer je IkReis volgt. Ken je grenzen.

Foto's en rechten is meer dan jurisprudentie, het is óók een stukje ethiek.  

Meer lezen?

Content Copyright © 2003 - 2018 Jenny Smit.      Privacy en Disclaimer      Samenwerkingen     Website by Web Chemistry
Content Copyright © 2003 - 2018 Jenny Smit.
Privacy en Disclaimer
Samenwerkingen
Website by Web Chemistry