home    reizen    going local    fotografie op reis    travel movies    persoonlijk    over Jenny         
reizen   going local   fotografie   persoonlijk
europa   azië   afrika   amerika
Laatste Update:
16/12/2018

Bazaars, paleizen en moskeeën in Isfahan

Het ventje spreekt me aan. "Welkome in Iran, how do you like Esfahan?" Een zin die ik meerdere keren per dag hoor, meestal uit oprechte interesse. Het ventje stoot zijn vriendje aan. Ik versta niet wat hij zegt in het Farsi, maar uit zijn gebaren blijkt dat vriendje niet in het beeld van mijn camera mag staan. "Which site of Esfahan do you like the most?" Ventje hoeft niet lang na te denken: de Sheikh Lotfollah moskee! "Maar ik ga nog niet iedere week naar de moskee, ik ben nog jong." 

De handelsstad Isfahan (Esfahan) staat bekend om zijn bazaars, Perzische paleizen en moskeeën. De ingrediënten vind je allemaal rondom het Naqsh-e Jahan plein, het op één na grootste plein ter wereld. Alleen het plein van de hemelse vrede in Beijing is groter.) 

naqs-e jahan esfahan
Het Naqsh-e Jahan plein met de Lotfollah moskee

Meteen de eerste avond van mijn bezoek in Isfahan beland ik op dit immense plein. Ik ben niet de enige: veel Iraniërs die net van de bazaar komen strijken even neer op het plein. Een spontane picknick op het gras, een sigaret, het ontmoeten van vrienden en bekenden. De sfeer is erg ontspannen en mijn eerste indruk van Isfahan is positief. Ik verheug me op mijn ontdekkingstocht door de stad! Ik heb 2,5 dag tot mijn beschikking.

Paleizen in Isfahan

Kakh-e Ali Qapu

Aan het Naqsh-e Jahan plein ligt het Ali Qapu paleis, een paleis wat maar liefst zes etages hoog is (zonder lift) en tijdens mijn bezoek deels in de steigers. Een paleis dat bestaat uit ruim vijftig verrekken, een groot deel ervan is toegankelijk voor het publiek. 

De meeste vertrekken zijn tegenwoordig leeg. Er zijn geen gebruiksvoorwerpen, er zijn geen meubels, alleen een enkel bordje dat de haard markeert. Het is me dus een raadsel hoe deze vertrekken vroeger waren ingericht. Het blijft  zelfs een raadsel óf deze vertrekken ooit gemeubileerd waren. Het zal toch wel? De decoratie op de muren is helaas zwaar beschadigd. Sommige beschadigingen zijn ontstaan doordat mensen tijdens het voorbijlopen langs de kwetsbare schilderingen zijn geschuurd, maar er is soms ook moedwillig in gekrast. In de troonkamer en het trappenhuis naar de muziekkamer zie je nog wat origineel pleisterwerk met bloemen, maar de bordjes 'verboden in de muren te krassen' lijken mosterd naar de maaltijd.  

ali qapu isfahan
Fraai beschilderde plafonds in het Ali Qapu paleis

Het vertrek op de bovenste verdieping van het Kakh-e Ali Qapu is letterlijk het hoogtepunt van mijn bezoek. Tot mijn verbazing tref ik een akoestische kamer aan, met houten decoraties in de vorm van klankkasten en vazen. Hier klonk de muziek voor Shah Abbas I aan het eind van de zestiende eeuw.

Door het steigerwerk op het terras wordt het uitzicht over het Naqsh-e Jahan plein behoorlijk belemmerd, maar ik kan me voorstellen dat dit aan het eind van de middag een prachtig plekje is om de duisternis over de stad te zien vallen.

Kakh-e Cehel Sotun

Wanneer ik de kassa van het Kakh-e Cehel Sotun passeer trekt de bewolking langzaam steeds verder dicht. Het kan elk moment gaan miezeren, maar toch loopt een tuinman enthousiast de tuin te sproeien. Het waterbassin met fonteintjes wat in de hete zomers voor verkoeling moet zorgen ligt er troosteloos bij.

cehel sotum paleis
Het Cehel Sotum Paleis

Het paleis is gedecoreerd met donker hout en schitterende spiegeltjes, maar vandaag glimmen de spiegeltjes niet. 

Ik ben niet echt onder de indruk van de buitenkant van het Kakh-e Cehel Sotun, maar wanneer ik de krakende houten deur open doe gaat er een wereld voor me open. Dit paleis is uniek en heeft wat weg van een stripboek! Op alle muren én de plafonds staan taferelen uit de Perzische geschiedenis. Deze afbeeldingen zijn geschilderd met natuurlijke kleurstoffen als granaatappel, saffraan en gemalen edelstenen. En natuurlijk goudverf. Ik ben verrast en onder de indruk.

Daarnaast is het heerlijk om even te genieten van de rust in de fraai aangelegde Perzische tuinen. In de winter geven viooltjes, sierkool en een enkele verdwaalde bloeiende roos de tuin kleur. In het voorjaar moet het hier geweldig zijn. Onbewust moet ik denken aan het gedicht 'De tuinman en de dood' van P.N. van Eyk, over een tuinman die (tevergeefs) naar Isfahan vluchtte om te ontsnappen aan de dood.

cehel sotum paleis
Perzische geschiedenis in het Cehel Sotum paleis

Naast het paleis liggen twee musea, het museum van decorative arts en het natuurhistorisch museum. Met name dat eerste museum is de moeite, met een fraaie collectie sieraden, boeken, muziekinstrumenten en gebruiksvoorwerpen uit de Perzische geschiedenis.

Moskeeën in Isfahan

Isfahan geeft ontelbaar veel moskeeën, slechts een paar daarvan worden gezien als toeristische attracties (waar je dan ook entree voor moet betalen).

Mesjid-e Jameh (de oude vrijdagmoskee)

De Mesjid-e Jameh, de oude Vrijdagmoskee, is de oudste moskee van Isfahan, de oudste delen van de moskee dateren uit de elfde eeuw. Met de tijd is de moskee uitgebreid: tegenwoordig hij bestaat uit een aantal betegelde façades (iwans), maar binnen in de moskee zijn het de vele zuilen die je bij zullen blijven. Zo hier en daar glipt een lichtstraal de ruimte in, een figuurtje achterlatend op de verder zo sobere en schemerige ruimte.

iwan oude vrijdagmoskee
De façade van de Oude Vrijdagmoskee

Schuin tegenover de entree aan de overkant van de binnenplaats vind je kamer van Sultan Uljeitu, misschien wel het pronkstuk van de moskee. Een metersbrede preekstoel uit hout met houten versiersels. Eenvoudig maar doeltreffend.

Deze oude Vrijdagmoskee is de meest toeristische plek in Iran waar ik geweest ben. Doordat de moskee in de middaguren gesloten is voor toeristen en gewoon gebruikt wordt voor het gebed, concentreert de stroom groepsreizen zich tot de ochtend. Er staan nog nét geen touringcars voor de deur, maar het is vreemd om na een week Iran eens tussen groepen mensen met een Spaanse, Italiaanse of Engelse gids te lopen.

De Nederlandse groepsreizen hebben Iran nog niet ontdekt.

Mesjid Sheikh Lotfollah (Lotfollah moskee)

Tijdens mijn eerste avond in Iran viel het mij al op: een fraai uitgelichte gouden koepel aan het Naqsh-e Jahan plein. Nu heb ik een kaartje voor de moskee en loop ik door een spaarzaam verlichte gang naar binnen. 

lotfollah moskee in esfahan
De betoverende Lotfollah moskee 

Mijn hart maakt een sprongetje wanneer ik aan het eind van de gang ben aangekomen. De gebedsruimte van de Sheikh Lotfollah moskee is onwerkelijk mooi. De koepel van de moskee is bekleed is met ontelbaar veel kleine blauwe, groene en gouden tegels. Een kunstig mozaïek wat speels wordt verlicht door de stralen van de ondergaande zon. Ik volg de lichtbundels en kijk naar de patronen die ze op de grond achterlaten.

Wanneer een zonnestraal mijn gezicht raakt voel ik een rilling over mijn rug gaan. De warmte van de zon vormt een schril contrast met de koele ruimte.

Masjed-e Shah (de moskee van de imam)

Aan de andere zijde van het Naqsh-e Jahan plein ligt nóg een moskee die je tijdens een bezoek aan Isfahan eigenlijk niet over mag slaan. Grootste façades, turquoise minaretten en groen-blauw-gele mozaïeken. De blauwe moskee.

De moskee van de imam overtreft de oude Vrijdagmoskee in grootte. In verschillende ruimtes liggen groene en rode gebedskleedjes, nonchalant in een hoek, maar tijdens religieuze feesten biedt de moskee plek aan duizenden moslims.

De symmetrische architectuur en de kunstige details blijven me fascineren. Islamistische kunst is bijna wiskunde, iets wat je ook terug ziet komen in bepaalde werken van Esscher. Symmetrie en herhaling tot in de onwerkelijkheid.

genedskleden in de blauwe moskee
Gebedskleedjes in de Blauwe Moskee

De oude bazaars van Isfahan

De bazaar van Isfahan is een van de grootste van Iran. Overdekte gangen, poorten en koepels die honderden jaren oud zijn. Een doolhof met stoffen, kleding en kruiden. Mensen die als mieren door elkaar krioelen, verdwaasde verkopers achterlatend.

Bazar-e Bozorg

Een doolhof van smalle gangen voert me langs uiteenlopende producten. Mijn neus is al geprikkeld door geurend kruiden, ik heb Perzische klanken uit een gammele radio gehoord en dan valt mijn oog ineens op een theepot. Ik ben verslaafd aan thee en ik heb vaak gedacht dat een theepot voor mij niet groot genoeg kan zijn. (Eigenlijk ben ik gewoon te lui om steeds weer naar de keuken te lopen.) Iran laat me echter zien dat ook aan mijn gulzigheid grenzen kunnen zitten: op de Bazar-e Bozorg staan glimmende theepotten welke bijkans net zo groot zijn als ikzelf. Daarnaast staat de lamp van de geest van Aladin. Voorzichtig wrijf ik met mijn vinger over het koper, maar ik durf de geest niet zo goed te laten ontwaken.

vers sap op de markt
Vers sap op de markt van Isfahan

De Bazar-e Bozorg was al een levendige markt ten tijden van de Zijderoute. Als je goed zoekt zie je behalve de gangen met koopwaar omgebouwde gebedsscholen en karavanserais.  De bazaar trekt mensen uit Esfahan aan voor hun inkopen, maar ook toeristen uit andere delen van Iran en de rest van de wereld. Dichtbij het Naqsh-e Jahan plein is de bazaar het meest toeristisch, met veel ingelegd houtwerk, email en geverfde stoffen. Hoe verder je afdwaalt van het Naqsh-e Jahan plein hoe authentieker de bazaar. En hoe groter de kans op gebruiksvoorwerpen die je tijdens je reis door Iran absoluut niet nodig zult hebben :)

"Waar is je groep?" Ik kijk verbaasd van mijn vriend naar de verkoper. Onze groep? Dan besef ik wat de beste man bedoelt: hij denkt dat we met een groepsreis zijn. De man glimlacht wanneer hij hoort dat er met zijn tweetjes vanuit Nederland gekomen zijn. Hij was ooit in Nederland, vertelt hij trots. En nu restaureert bij voor Unesco.

Ik volg de man een trapje op naar de eerste etage van de bazaar. Hier komen normaal geen toeristen, dit is een plek met vele kleine werkplaatsen en opslag. De man laat zijn bedrijfje zien waar met houten stempels op traditionele wijze doeken bestempeld en gekleurd worden. Van tafelkleed tot wanddoek. De man legt uit dat het een precisiewerkje is om de stempels precies opeenvolgend op het doek te zetten. Fout is fout en niet uitwasbaar. Wat een monnikenwerk!

doeken bazaar esfahan
Het stempelen en schilderen van doeken op de bazaar

Bazar-e Horna

De Bazar-e Horna is rustige dan de Bazar-e Bozorg. De straten zijn breder, er zijn geen spannende geurtjes en de mensen krioelen niet als mieren in een mierenhoop op zoek naar suikerkorrels of koopjes. De Bazar-e Horna, meer naar het zuiden, lijkt op een markt voor de elite. Hier vind je geen plastic gebruiksvoorwerpen, maar gouden sieraden en zorgvuldig verpakte parfums.

Going local: Geniet van een betoverende zonsondergang

En loopt de dag ten einde? Ontmoet de locals! Loop naar een van de oude bruggen net buiten het centrum van Isfahan. Hier komen jong en oude samen, zitten verliefde koppels heimelijk naast elkaar, roken jongen mannen een waterpijl en drinken families thee. Als je geluk hebt staat er water in de rivier en kun je genieten van de prachtige reflecties van de ondergaande zon.

brug esfahan
De bruggen van Isfahan kleuren roze in de ondergaande zon

De sprookjes van 1001-nacht komen tot leven in Isfahan.

Meer lezen over Iran en de zijderoute?


Content Copyright © 2003 - 2018 Jenny Smit.      Privacy en Disclaimer      Samenwerkingen     Website by Web Chemistry
Content Copyright © 2003 - 2018 Jenny Smit.
Privacy en Disclaimer
Samenwerkingen
Website by Web Chemistry