home    reizen    going local    fotografie op reis    travel movies    persoonlijk    over Jenny         
reizen   going local   fotografie   persoonlijk
europa   azië   afrika   amerika
Laatste Update:
25/06/2018

going local

Af en toe lijkt het alsof ik een lichte allergie begin te ontwikkelen tegen mensen die nog nooit op Bali geweest zijn, en het gehele eiland en al haar inwoners afkeuren vanwege ervaringen (van Australiërs en andere) feestbeesten in het zuiden. Maar Bali heeft meer! Wrijf het zand uit je ogen en geniet. Going local op Bali.

juli-augustus 2014

Wanneer ik op weg ben naar Jatiluwi voor een wandeling door de rijstvelden met I-like-local, kom ik langs Penebel, wat niet ver van het dorp ligt waar ik gewoond heb. Twijfelde ik in Nederland nog wanneer ik naar mijn dorp wilde, nu weet ik het zeker: ik MOET naar Tajen. En twijfelde ik een beetje of ik alleen zou gaan of dat ik mijn vriend wil voorstellen, nu weet ik gewoon dat hij mee moet. Het klinkt raar, maar ineens vallen er allemaal puzzelstukjes op zijn plaats. Ik ben happy.

Ik sms mijn broertje, en een afspraak is snel gemaakt. 

Een paar dagen later ben ik in het dorp. Sommige dingen veranderen, andere blijven altijd hetzelfde. Mijn oud-leerlingen wonen inmiddels bijna allemaal ergens anders, maar hun ouders zijn er nog. En de rijstvelden, de pondok (het huisje in de rijstvelden), de kleine warungs enzovoorts.

Dat ik er goed aan heb gedaan om het dorp weer te bezoeken wordt een paar weken later bevestigd als ik nog een avondje naar het dorp ga. "Wanneer ben je thuis gekomen?" Ja, dit is nog steeds mijn huis.

In de warung

Mijn broertje heeft een warung in een SMK (mbo) bij Tabanan. Een soort kantine. Ik besluit een dagje met hem mee te gaan.

De warung verkoopt van alles, maar de zelfgemaakte lekkernijen als worstjes op een stokje en gebakken bananen zijn het meest populair. Ik help de worstjes op een stokje rijgen: de stokjes (sateprikkers) worden met een scherp met zorgvuldig in vieren gedeeld, de bevroren worstjes in drieën, en rijgen maar. John kijkt toe of ik het goed doe, het moet heel precies. Een precies en tijdrovend werkje. Het is ook rustgevend, die handeling, de herhaling. Bali vs. Nederland, een frikandel uit de muur voor 2 euro, of een worstje voor 7 cent wat een hoop voorbereiding kost.

juli 2012

Tabanan regio

Een auto met chauffeur brengt me naar mijn dorp, naar Tajen. Hij vraagt of ik de weg ken, want zelf kent de chauffeur jet dorp niet. Niet verwonderlijk, het is erg klein.... Ik passeer Kediri, maar de chauffeur besluit niet door te rijden naar Tabanan maar al eerder af te buigen naar het noorden. Ik ontdek nieuwe rijstvelden en uiteindelijk kom ik in de buurt van Margarana. Deze plek herken ik! Bij Margarana is namelijk een groot oorlogsgraf, waar veel Balinezen begraven liggen die gesneuveld zijn bij een veldslag tegen de Nederlanders in 1946. Ik heb de graven een keer bezocht tijdens een herdenking waar ook veel veteranen rondliepen en ik moet zeggen dat dat het bezoek diepe indruk op me achter liet. Nog nooit waren de negatieve effecten van het koloniale verleden voor mij zo dichtbij en zo tastbaar.

Net voorbij de begraafplaats is de weg naar mijn dorp. De auto hobbelt, en ik geniet. Bijna thuis!


In Tajen wacht mijn broertje en zijn gezin me al op. Ook mijn Balinese moeder is er. Zoals het hoort eten en drinken we wat in de bale, en rond de schemering vertrekken we naar een van de vele warme bronnen die op de hellingen van de Gunung Batukaru liggen. Ik probeer de kinderen een beetje te leren drijven, maar het valt nog niet mee! Een hoop gespartel, een voetje dat in mijn sarong haakt, en ineens draag ik niet meer dan alleen een bikini. Oeps. In Nederland en de Balinese stranden geen probleem, maar hier tussen de Balinese een beetje misplaatst. Gelukkig is het water niet helder, en nog voor dat iemand mijn 'naaktheid' ontdekt wikkel ik mezelf weer in de sarong.

's Avonds ga ik met mijn moeder naar de grote Bale van het dorp. Er komt weer een ceremonie aan, en iedereen is druk aan het oefenen. Ik praat wat met de vrouwen van het dorp, ik informeer hoe het met mijn oud-leerlingen gaat en ik speel een deuntje mee. Het ziet er allemaal niet zo gelikt uit als tijdens een uitvoering voor toeristen, maar ik geniet van dit stukje authentiek Bali!

***

5 augustus 2011

Desa Tajen

Niet al te ver van de Pura Batukaru ligt het dorpje Tajen, waar ik in 2006 les heb gegeven. Inmiddels zijn we 5 jaar verder, en ik ben zo ontzettend blij dat ik mijn familie weer ga zijn! En zij zijn blij mij weer te zien. Ze zijn blij verrast, vooral ook omdat blijkbaar niet iedereen van mijn komst op de hoogte was. Maakt niet uit - ik ben er en ik ben welkom.

Ibu duikt bijna gelijk de keuken in om lunch voor me te maken, en buurvrouw Ibu Nyoman komt aangesneld met lekkernijen als gebakken banaan en andere zoetigheid uit de warung. Wanneer buurvrouw Ibu Edi me ziet begint ze te springen en te stuiteren, en daar houdt ze de eerste minuten niet mee op. En dan knuffelt ze me :) Ik ben blij om iedereen in goede gezondheid aan te treffen!

Wanneer ik 's avonds met Ibu en Inbu Nyoman probeer offertjes te vouwen van bamboe, voelt alles als vanouds.

6 augustus 2011

's Ochtends sta ik vroeg op, en ga ik naar de warung. Inmiddels is men daar alweer een paar uur in de weer, er wordt bubur en nasi kunming gemaakt. Nu ben ik niet zo'n liefhebber van bubur, maar de nasi kunming gaat er wel in!

Onvoorstelbaar: er zijn maar twee pitten om te koken, er zijn een paar messen en mortier en een vijzel, en daar worden de lekkerste dingen mee te voorschijn getoverd! De dames werken hard, van 's ochtends 4 tot zeker 9 uur 's avonds. En terwijl ze een kokosnoot raspen, maken ze wel tijd om met mensen uit het dorp te babbelen. Het is dan ook een drukte van belang, zeker nu ik er weer ben en veel mensen mij willen zien.


Wanneer ik mijn oude school in Tajen bezoek, is er aardig wat veranderd. Het gebouw is opgeknapt, en bijna het hele team van docenten is vernieuwd. Ook de kinderen zijn allemaal een stuk ouder - al herken ik wel wat kids uit mijn staat. Ik bezoek verschillende klassen, en probeer een eenvoudig gesprekje aan te knopen met de kinderen.

's Middags bezoek ik een aantal van mijn oud-leerlingen. Heerlijk om te zien hoe de meiden volwassen aan het worden zijn!

Op weg terug naar Kuta bezoek ik tevens mijn oude middelbare school in Tabanan. Daar wordt net les gegeven, en dus draai ik vrolijk een lesje mee. De kinderen krijgen geleerd wanneer ze 'few' en 'little' moeten gebruiken. En ik mag ze onder andere uitleggen dat 'little people' toch echt wat andere betelent dan 'few people'!

Met pijn in mijn hart rijd ik weer terug naar Kuta. Verdeeldheid slaat weer toe: ik wil niet naar Bali emigreren om te gaan wonen in een dorp, maar ik houd zo ontzettend veel van de lieve mensen en het leven daar! Misschien volgende zomer een maand les gaan geven? Maar een maand is eigenlijk aan de korte kant om wat op te bouwen.... Lastig.

juni 2007

scholen in Yeh Gangga

Na een paar dagen Bali ben ik redelijk bijgekomen van de vlucht, tijd dus om het drukke Kuta te verlaten. (Iedereen die ik daar wilde bezoeken, heb ik inmiddels met een bezoek vereerd, dus waarom niet?) Made nodigt me uit om naar zijn dorp te gaan, naar Yeh Gangga, voor een ceremonie op de lokale basisschool. Dit is de school waar ik vorig jaar een onderwijsprogramma opgestart heb.

Hoewel de school niet op de hoogte is van mijn komst, word ik allerhartelijkst ontvangen door Pak Winda, de Kepala Dinas van het dorp. Waar wil ik zitten? Misschien bij de leraren? Of bij Ibu Mariette? Ik kies voor dat laatste, even bijkletsen over verloop van het project. In de tussentijd is de ceremonie gaande, welke een beetje te vergelijken is met een bonte morgen zoals ik die ken van mijn eigen basisschool van vroeger. Er zijn kinderen die prachtige Balinese dansen opvoeren, er is gamelan (traditionele muziek), er wordt voorgelezen en bovendien worden de nodigde bedankjes uitgesproken. Alle 6de klassers zijn gelukkig geslaagd voor de basisschool en gaan volgend jaar naar de SMP, oftewel een soort van junior high school. Ook de jongere kinderen zijn blij allemaal naar de volgende klas te mogen. Bovendien worden de 'anak berprestasi' uitgeroepen, het slimste kind van elke klas (dat met de hoogste cijfers) wordt even in het zonnetje gezet.

De afsluiting van het schooljaar in Tajen

"Jehennyyyyyyy"

Ik ben even vergeten hoe het is om een 'beroemdheid' te zijn. Hoe het is om rond te lopen over straat, waar iedereen je kent en een praatje wilt maken. "Kapan pulang ke Tajen?", wanneer ben je thuis gekomen in Tajen, is een veelgestelde vraag. Ja, ik ben weer thuis.

Na een ochtend Yeh Gangga is het dan eindelijk zo ver: we verlaten de kust en trekken de binnenlanden van Bali in, naar de regio ten noorden van Tabanan. De regio wordt groener, het aantal rijstvelden neemt met de meter toe en de kwaliteit van de weg neemt met de meter af. (Weet je de weg, Jenny?) Ik ga (eindelijk) weer naar Tajen! Ik heb Pak Sudata per SMS op de hoogte gebracht van mijn komst, en gelukkig had hij een gaatje in zijn drukke agenda om 'pulang kampong' (naar zijn geboortedorp) te komen.

De hele familie is blij me te zien, net als Ibu Edi, mijn trouwe buurvrouw. Gelukkig vallen mijn cadeautjes in goede aarde: een hoop stroopwafels, een kalender en fotoboek van Nederland, klompjes enz. Mijn tas is meteen een paar kilo lichter!

Een uur voordat de les begint, zitten al 10 ongeduldige kinderen in ons huis.

Wanneer ik van huis uit naar school loopt, verdubbelt het aantal kinderen zich. Ruim. Geen slechte opkomst, wanneer je bedenkt dat alle kinderen van klas 6 al een andere bijeenkomst hebben en het sowieso vakantie is.

De les verloopt enigszins informeel, we beginnen met wat spelletjes en vervolgens laat ik de kinderen een paar thema's uitwerken. (Noem een aantal familieleden. Noem voedingsmiddelen. Noem een aantal dingen uit je huis.) De kinderen hebben sinds mijn vertrek een half jaar geleden een aantal nieuwe dingen geleerd, die ze me overduidelijk willen showen.


Na de thema's uitgewerkt te hebben, mogen de kinderen de genoemde items fotograferen. De gemaakte foto's zijn zeker grappig, al heeft niet iedereen zich even goed aan de opdracht gehouden. Maar ach, dat maakt niet uit. Inmiddels zijn de kinderen in ieder geval de trotse bezitters van een paar eigengemaakte kiekjes, en daar was het natuurlijk om te doen.

De volgende dag is het ook 'upacara kenaikan' (die overgangsceremonie) in Tajen. De leraren bieden hun excuses aan dat ik geen officiële uitnodiging heb ontvangen. Ach, hoeft ook niet, ik ben er nu toch? In Tajen begint volgend schooljaar een aantal nieuwe docenten, aardige mensen. Sommige aanzienlijk jonger dan hun voorgangers. Maar allen enthousiast. Ik ben getuige van nog meer Balinese dans (Inten gaat met sprongen vooruit!), verhaaltjes en bedankjes. Maar ook de kindertjes van het TK (de kleuterschool) geven een mooie act: ze zijn verkleed als hippe dametjes en heertjes, compleet met make up, en dansen een disco dansjes alsof hun jonge leven er van af hangt. Hilariteit alom!

Wil je meer lezen over mijn leven op Bali? Op Out of Asia lees je mijn blogs!

Meer lezen?

Content Copyright © 2003 - 2018 Jenny Smit.      Privacy en Disclaimer      Samenwerkingen     Website by Web Chemistry
Content Copyright © 2003 - 2018 Jenny Smit.
Privacy en Disclaimer
Samenwerkingen
Website by Web Chemistry