-  Akha project
-  projectverslag Akha (Thailand) 2003 
-  foto's van dit project  /  photos of the project

De 'Hill Tribes' (bergvolkeren) in Thailand zijn ethnische minderheden die leven in de bergen in Noord- en West-Thailand. Elke Hill Tribe heeft zijn eigen taal, mode en gebruiken. Vele bergbewoners hebben niet de Thaise nationaliteit, maar zijn oorspronkelijk nomaden die vanuit Tibet, Myanmar (Birma), China en Laos naar Thailand getrokken zijn en zich daar inmiddels sinds eeuwen gevestigd hebben.

het Akha-dorp A-leh, hoog in de bergen bij Chieng Rai

Akha

De Akha-tribe komt oorspronkelijk uit Tibet. Tegenwoordig zijn de Akha echter te vinden in Thailand, Laos en Myanmar. De Akha-tribe is qua grootte de vierde Hill Tribe van Thailand, 6% van de Thaise populatie is Akha.
De meeste Akha-dorpen zijn hoog in de bergen gelegen (1000-1400 meter hoogte), vaak in afglegen gebieden. Ongeveer 80% van deze dorpen ligt in de provincie Chieng Rai. Doordat de meeste dorpen vrij afgelegen liggen, was er tot voor kort nauwelijks contact tussen de Akha en de buitenwereld. Dit leidde er o.a. toe dat de Akha een werkelijk unieke cultuur en unieke gewoontes ontwikkeld hebben. Iets wat zeker niet verloren mag gaan!

Cultuur

Hoewel de Akha geen geschreven geschiedenis kent, is er een uitgebreide mondelinge overdracht van mythes, gezegden en gewoontes.
De oorspronkelijke religie van de Akha is het Animisme (natuurgodsdienst die aan alle voorwerpen een ziel toekent). Mede onder druk van de Thaise overheid bekeren meer en meer Akha zich tot het Buddhisme of het Christendom. Niet Buddhistische en niet-Christelijke invloeden blijven echter merkbaar, deze gewoontes zijn zeer nauw verweven met de Akha-cultuur (bv de 'village gate', zie onder).
Akha eren en respecteren hun voorouders en oudere mensen in het algemeen. Offeren aan de overledenen is geen uitzondering. Over het algemeen wordt een jonge kip geofferd en nog 4 andere gerechten/ dranken. Het hele gezien eet hier vervolgens van. Ter afsluiting van mijn vrijwilligerswerk kregen we een Akha-maaltijd aangeboden die ook deze elementen bevatte: we aten kip met ei en rijst, gevolgd door rijst-wisky en thee. Het voedsel moest met beide handen (als een kommetje) naar de mond gebracht worden, precies zoals bij een offermaaltijd. Dit zou geluk en goede gezondheid garanderen.

de oude mannen aan het diner

Geen enkele maaltijd mag trouwens worden gestart voordat de 'oude (wijze) mannen' begonnen zijn met eten. Ouderen beschikken over een enorme kennis van de Akha cultuur en geschiedenis. Ook weten zij veel van alles wat bloeit en groeit in de bossen. Voor elke kwaal kennen zij wel een plantextract dat de genezing voorspoedigd. De meeste Akha hebben nog nooit een ziekenhuis van binnen gezien.
Toch is de levensverwachting van de Akha niet eens zo slecht. Of zal dit komen door de rijstwisky en de kruidenthee die bij elke maaltijd (en niet alleen bij maaltijden...) genuttigd worden? De Akha geloven in ieder geval dat het drinken van wisky en thee voorspoed brengt.
Voorspoed bij het werk, reizen, in het huwelijk e.d. kan ook door middel van spreuken opgeroepen worden. De ouderen van het dorp binden 'power strands' (een soort draadjes) als armbandjes om je arm, onder het mompelen van een spreuk. Om de linker arm bij de vrouwen, om de rechter arm bij de mannen.
Voor het oogstseizoen vindt de schommelceremonie plaats. Iedereen schommelt aan een immense schommel om geluk en een goede oogst af te dwingen.

Akha dans in traditionele kledij

Akha hebben een eigen muziekcultuur. Met een beperkt instrumentarium, zang en dans worden hele shows in elkaar gezet. In dorpen waar al electriciteit is dringt echter ook meer en meer Westerse muziek door.

Volgens velen maakt opium een belangrijk deel uit van de Akha-cultuur. Er zullen inderdaad dorpen zijn die opium verbouwen, er zullen inderdaad ook wel Akha zijn die opium gebruiken. Het is echter niet zo dat dit opium gebruik wijd verbreid is in alle Akha-dorpen en dat iedereen high rondrent!

Kledij

Net als vele andere Hill Tribes, is ook de traditionele Akha-kledij fel gekleurd. Het meest opvallende is waarschijnlijk de Akha-hoofdtooi van de vrouwen. Deze is opgesierd met een behoorlijke hoeveelheid zilver, vaak ook met oude muntjes, en is vrij zwaar. Verder dragen de Akha-vrouwen een soort jasje met veel borduursels, een korte rok en een soort lappen om hun benen die nog het meest lijken op benwarmers. Dit alles rijkelijk versierd.
Ook mannen dragen oorspronkelijk meestal rijk versierde jasjes, met op hun hoofden een mutsje met vele gekleurde kralen en veren.
Meer en meer Akha-mensen lopen echter niet meer dagelijks rond in deze traditionele kledij. Het maken ervan is namelijk een hele opgave en vergt veel tijd. Helaas is ook een deel van de traditionele kledij verloren gegaan doordat het is opgekocht door touristen. Aangezien de meeste mensen maar een outfit hebben, is dat natuurlijk een groot gemis!

Akha-dorpen

Voor je een Akha-dorp binnentreedt, moet je eerst door de 'village gate'. Deze heilige poort dient als scheiding tussen het dorp en de demonen die in het bos wonen. Het kwade wordt op deze manier buiten de deur gehouden. De poorten worden elk jar vernieuwd.
Vroeger, zo zegt de mythe, woonden de Akha, de tamme dieren, de wilde dieren en de 'spirits' in het bos in goede harmonie. Op een gegeven moment werd de harmonie echter verstoord: geesten stalen eieren van de Akha, de Akha stalen komkommers van het woud. Om escalatie te voorkomen werden toen de poorten gebouwd, deze zouden de wilden geesten buiten het dorp houden en een scheiding vormen tussen de mens en hun omgeving.
Wanneer je door een village gate het dorp in loopt, word je geacht minstens een Akha woning te betreden. Het aanraken van een village gate is trouwens uit de boze: wanneer de heilige poort is aangeraakt verliest deze zijn werking, de poort dient te worden gesloopt, een nieuwe poort moet worden gebouwd en deze moet opnieuw worden ingewijd.

|
village gate, Sangai Pattana

Akha huizen zijn bijna geheel gebouwd van bamboe. De meeste huizen zijn gebouwd op palen, met spitse daken. De huizen hebben geen ramen en zijn dus vrij donker van binnen.
Een traditioneel Akha huis bestaat uit verschillende compartimenten. Mannen en vrouwen slapen gescheiden, het mannenvertrek bevindt zich normaliter aan de voorkant van het huis, terwijl het vrouwendeel aan de keuken grenst. (Tja, rollenpatronen zijn soms universeel...) De keuken is overigens niet meer dan een soort gat voor hout of kolen, of in sommige gevallen een fles met buthaangas. Water moet buiten gehaald worden, de afwas wordt ook meestal buiten gedaan. Verder is er in Akha-huizen nog een algemeen werk- en leefdeel, hoewel dit soms een deel van het mannenvertrek is.
Sanitaire voorzieningen bevinding zich buiten het huis. Sommige huizen hebben een eigen toilet (= gat in de grond) en een eigen (emmer)douche, soms worden deze faciliteiten gedeeld. Douchen kan natuurlijk ook bij de pomp.
Varkens en kippen lopen meestal vrij rond door de dorpen. Vaak slapen deze dieren onder de huizen.

Levensonderhoud

De meeste Akha leven van de landbouw. Ze cultuveren rijst en mais, houden varkens en kippen, zoeken kruiden e.d. uit de jungle en vangen zo nu en dan een visje of gaan op jacht. Ze voorzien zo in hun eigen onderhoud, in een nauw evenwicht met de natuur.
De ouderen van het dorp die niet meer in staat zijn om op het land te werken, maken zich nutig door dingen van bamboe te maken, zoals vele manden, maar eetstokjes, lepels en niet te vergeten bamboe-bekers.
Mede omdat de Thaise overheid (Forestry Department) meer en meer land afneemt (terugneemt?) van de Akha en sommige dorpen gedwongen moeten verplaatsen, is er soms een tekort aan land om de voedselvoorraad van het dorp veilig te stellen. Andere middelen moeten worden gezocht om in onderhoud te voorzien. Vaak worden handwerkproducten verkocht, o.a. op de nachtmarkt in Chieng Rai (en Chieng Mai).

verkoop van Akha-artikelen op de Chieng Rai Nightmarket

Natuur

De Akha leven dicht bij de natuur, in harmonie met de seizoenen en de omgeving. Het leven op grootte hoogte brengt hun mist en regen, was goed is voor de groei van hun landbouwgewassen. De jungle wordt gebruikt als supermarkt, als bron van gewassen en af en toe voor de jacht. Ook wordt de jungle gebruikt als apotheek, als bron voor geneesmiddelen. En natuurlijk ook als bron voor materialen om huizen en gebruikartikelen van te maken. Niks wordt verspild, alles wordt zo goed mogelijk benut.
Dat de Akha de natuur vernielen door het continu platbranden van hun rijstvelden, is niet correct. Rijstvelden gaan lang mee en worden met zorg gecultiveerd.  Het platbranden van land in het verleden gebeurde met name doordat dorpen moesten verplaatsen. Dit ten gevolgen van (drugs)oorlogen of in opdracht van locale instanties.

Gedurende twee weken heb ik meegelopen binnen een vrijwilligersproject bij de Akha-Tribe. Directe organisatie was in handen van AFECT, Association for Akha Education and Culture in Thailand. Deze stichting zet zich in voor de rechten van de Akha, het behoud van hun cultuur en de scholing van de Akha-kinderen. 
Dankzij AFECT heb ik mogen ervaren hoe de Akha leven en heb twee weken deel genomen aan dit leven. Mee het veld in, land ploegen, rijst planten, het hoort er allemaal bij. Natuurlijk ook veel spelen en zingen met de kinderen van het dorp en proberen ze een beetje Engels te leren. Ook heb ik een aantal Cultural Shows mogen bijwonen, waar de Akha voor ons zongen en dansen en uiteindelijk MET ons zongen en dansen.
Op deze site staan veel foto's van mijn vrijwilligerswerk, kijk gerust!

Dit werk wordt gecoördineerd door de SIW (stichting internationaal vrijwilligerswerk) in Nederland en Greenway Thailand.

Mail aan het thuisfront:

mail 11 juli
(over de eerste week in Huay Mar en A-leh)